VAN ONZEN VOORZITTER
Een nieuwe lente en een nieuw geluid
Alleen in Drenthe kijken ze wel uit
Nu het voorjaar opnieuw in alle hevigheid is uitgebarsten, citeer ik graag dit fraaie distichon van Coos Neetebeem uit zijn bundeltje Antarctica, in 1980 uitgegeven door C.J. Aarts te Amsterdam. Coos Neetebeem (niet te verwarren met de onlangs overleden Cees Nooteboom) gebruikte in dit boekje steeds een paar overbekende dichtregels om er vervolgens een eigen draai aan te geven, zoals ‘Rozen verwelken / En schepen vergaan / Dus lig niet te melken / Maar doe er wat aan’.
Het dichtbundeltje, verlucht met foto’s van Henk Lannée, is volgens de flaptekst gecreëerd tijdens een gezamenlijk verblijf van de dichter en de fotograaf in Antarctica. Sindsdien is er van hen beiden geen enkel spoor en ook het boekje is nergens meer te vinden. Onthulling: achter Coos Neetebeem gaat Drs. P schuil en Henk Lannée is een typetje van Kees van Kooten!
Het grote muziekboek Zing en speel mee met Drs. P, met annotaties van Ivo de Wijs en bladmuziek van Paul Prenen, dreigde ook al in de vergetelheid te verdwijnen. Het was weliswaar nog als e-book beschikbaar, maar dat zet je niet zo gemakkelijk op de piano. Goed nieuws: zojuist is er bij Nijgh & Van Ditmar een herdruk verschenen, een volkseditie in de vorm van een grote, goed openvallende paperback. Zeer aan te bevelen ook voor de jongste generatie hardwerkende rappers en rasartiestes, die het wat minder nauw nemen met rijm, ritme en regelmaat.
En met het bericht dat er alweer een vierde druk is verschenen van De hartelijke poezen van Drs. P trappen wij dit Polzeriaanse voorjaar al spinnend af.
Vic van de Reijt
Bankbiljet
Onze Landsmeerse correspondent Jur Anepool, die de informatie leverde voor het artikel ‘Dr. Anders P’, wist ons met nog een ander curiosum te verrassen: een quasi-bankbiljet met de beeltenis van de doctorandus, waarop tevens de tekst van het lied ‘Een miljoen’ staat afgedrukt. Het kleinood werd in 2018 vervaardigd door de kleine Amsterdamse drukkerij Pastei, kennelijk als ironisch commentaar op de salarisverhoging (van twee naar drie miljoen eutro) voor de voorzitter van de Raad van Bestuur van de ING Groep. Op de voorkant van het biljet lezen we: ‘Na de storm van kritiek komt ING terug op de loongroei van 50% voor topman Ralph Hamers’. En op de achterzijde: ‘Geld en ons gevoel voor moraliteit lopen niet in dezelfde schoenen – Theodor Holman’.
DOKTER ANDERS P
Op deze webpagina’s hebben wij eerder bericht over de podcastserie De Rob Touber Sound, samengesteld door Frank Jochemsen en Jim Immig. Rob Touber was een legendarische televisieregisseur en platenproducer die in de jaren ’60 en ’70 tal van groots opgezette liedjesprogramma’s maakte met de beste vertolkers en tekstschrijvers van die tijd – waaronder Drs. P. Het beeldmateriaal van die uitzendingen is verloren gegaan, maar de geluidsbanden werden enkele jaren geleden ontdekt door Jochemsen en Immig. Zij presenteren hun vondsten in genoemde podcast. De afleveringen 17 en 18 gaan over onze held.
Bij alle afleveringen is een transcript van de tekst beschikbaar, zodat men kan meelezen. Die tekst is automatisch gegenereerd met behulp van artificiële intelligentie (AI). AI heeft nog nooit van Drs. P gehoord en kent ook het woord doctorandus niet. De programmatuur zet dus de waargenomen spraakklanken domweg (niet al te intelligent dus) om in letters, en het resultaat is op z’n zachtst gezegd opmerkelijk. Dit werd ontdekt door Jur Anepool, een P-fan uit Landsmeer. Hij heeft van beide podcastafleveringen over Drs. P genoteerd hoe die naam door AI werd getranscribeerd, en ontdekte maar liefst 37 varianten.
P IN ZIJN VADERTAAL
Ook al heeft hij talloze verzen geschreven in het Engels, Duits en Frans, de internationale faam van Drs. P bleef tot nu toe beperkt tot één buitenland, te weten België. Maar daar komt misschien verandering in. De dichtende doctorandus is inmiddels in Duitsland ontdekt. Wij van Het Heen- en Weerschap kwamen daarachter toen we half november van een Duitse mijnheer een vriendelijk mailtje ontvingen waarin hij ons een – zeer geslaagde – vertaling aanbood van Drs. P’s ‘Sinterklaaslied’. Helaas was er op korte termijn geen gelegenheid om dit werkstuk op de website te plaatsen, maar onze nieuwsgierigheid was gewekt en wij zijn ons nader gaan informeren.
Christian Golusda
Foto: Alfredo de Laat
De Sinterklaasliedvertaler die ons aanschreef heet Christian Golusda, woont in Frankfurt am Main, telt 77 jaren en is wat je noemt een duizendpoot. Hij heeft farmacie en medicijnen gestudeerd en was vele jaren werkzaam als psychiater. Hij is actief geweest als danser en in het verlengde daarvan, als dramaturg en regisseur. Acteren deed hij ook – onder meer in de film De aanslag, waarin hij een rolletje had als Duitse officier.
Na de eeuwwisseling richtte Golusda zich meer en meer op de literatuur. Hij schreef en vertaalde gedichten, onder andere van J.C. Bloem. Een keuze uit diens oeuvre, vertaald samen met Gerd Busse, verscheen in 2024 onder de titel Ganz einfach glücklich, in der Dapperstraat.
DE GESCHIEDENIS VAN EEN SPOTJE
Door Michèl de Jong
Nadat ik per toeval bovenstaand tv-spotje voor Natuurmonumenten met Drs. P in de hoofdrol had ontdekt (deze website heeft er eerder over bericht) ontwaakte mijn speurzin en ging ik op zoek naar de ontstaansgeschiedenis ervan. Ik kwam in contact met de regisseur, Jord den Hollander, die enthousiast in zijn archief en zijn geheugen ging graven en mij gedetailleerd kon inlichten over de totstandkoming van deze opmerkelijke video. In dit artikel leest u er alles over.
In 1991 startte de Vereniging Natuurmonumenten een zeer grootschalige campagne om nieuwe leden te werven. Onderdeel van deze campagne was een televisieprogramma dat op 4 mei van dat jaar door de VARA werd uitgezonden. Het werd geregisseerd door de ervaren freelancer Jord den Hollander, die carte blanche kreeg van de omroep: ‘Bedenk maar wat.’
POLZERS PUZZELPOËZIE
Afl. 11 — Hoesballade
Door Jaap Bakker
De ballade, en dan in het bijzonder de rederijkersballade, was een versvorm die geregeld door Drs. P beoefend werd. Het is een veeleisend stramien van 28 versregels met slechts drie rijmklanken, volgens het schema ababbcbC (3x) + bcbC (C staat voor de steeds identieke refreinregel). De rijmklank a komt dus 6 keer voor, b 14 keer, en op refreinregel C wordt 4 keer gerijmd. Dat is al een hele opgave, maar daarbij komt nog de aanvullende eis dat er geen rijk rijm mag voorkomen. Dus bijvoorbeeld het woord ‘kat’ mag je niet laten rijmen op ‘Masqat’, ‘omgekat’ of ‘magnificat’.
Al die regels maken de rederijkersballade tot een ware poëtische puzzel. Precies het soort uitdaging waar Drs. P zich graag aan waagde, vooral als eens echt wilde uitpakken. Dat deed hij bijvoorbeeld voor The Scat Cats uit Breda, een orkest dat uitblonk in vrolijke jazz. De doctorandus heeft concerten bijgewoond en stond op goede voet met de leider Rob Cremer en pianist/trompettist Harry Kanters. Laatstgenoemde herinnert zich het contact nog goed. Toen de groep in 1984 de elpee Have dinner with the Scat Cats wilde uitbrengen, werd Drs. P gevraagd een hoestekst te schrijven. Dat deed hij prompt en pro deo. Het feit dat hij zijn bijdrage ondertekende met zijn voornaam, bewijst wel de hartelijke betrekkingen.