Ook al heeft hij talloze verzen geschreven in het Engels, Duits en Frans, de internationale faam van Drs. P bleef tot nu toe beperkt tot één buitenland, te weten België. Maar daar komt misschien verandering in. De dichtende doctorandus is inmiddels in Duitsland ontdekt. Wij van Het Heen- en Weerschap kwamen daarachter toen we half november van een Duitse mijnheer een vriendelijk mailtje ontvingen waarin hij ons een – zeer geslaagde – vertaling aanbood van Drs. P’s ‘Sinterklaaslied’. Helaas was er op korte termijn geen gelegenheid om dit werkstuk op de website te plaatsen, maar onze nieuwsgierigheid was gewekt en wij zijn ons nader gaan informeren.
Christian Golusda
Foto: Alfredo de Laat
De Sinterklaasliedvertaler die ons aanschreef heet Christian Golusda, woont in Frankfurt am Main, telt 77 jaren en is wat je noemt een duizendpoot. Hij heeft farmacie en medicijnen gestudeerd en was vele jaren werkzaam als psychiater. Hij is actief geweest als danser en in het verlengde daarvan, als dramaturg en regisseur. Acteren deed hij ook – onder meer in de film De aanslag, waarin hij een rolletje had als Duitse officier.
Na de eeuwwisseling richtte Golusda zich meer en meer op de literatuur. Hij schreef en vertaalde gedichten, onder andere van J.C. Bloem. Een keuze uit diens oeuvre, vertaald samen met Gerd Busse, verscheen in 2024 onder de titel Ganz einfach glücklich, in der Dapperstraat.
Christian Golusda beoefent graag – ‘wenn die Reimsucht mich heimsucht’ – het lichte genre. Onder het pseudoniem Doktor Krittel publiceerde hij diverse bundels met light verse, verlucht met illustraties van eigen hand. Als light verse-vertaler liet hij zijn oog vallen op Annie M.G. Schmidt en Drs. P – goede smaak kan hem dus niet worden ontzegd. Van onze held heeft Golusda tot nu toe enkele liedteksten maar vooral veel ollekebollekes en kwintijnen uit De hartelijke poezen van Drs. P in het Duits overgezet. Staaltjes daarvan vindt u aan het eind van dit artikel. Gezegd mag worden dat Golusda de toon van Drs. P goed weet te treffen en het metrum respecteert. Rijmtechnisch is hij wat losser dan het origineel; noodgedwongen, zoals hij zelf toelicht, omdat Duitse woorden gemiddeld langer zijn dan Nederlandse waardoor in zo’n strak stramien als het ollekebolleke weleens concessies nodig zijn. In Duitstalige lichte poëzie zijn ‘unreime Reime’ geenszins ongewoon, dus geen Mensch zal zich eraan storen.
In Golusda’s la liggen tientallen vertaalde ollekebollekes en evenzovele poezenverzen. Hij is naarstig op zoek naar een uitgever in het Duitse taalgebied. Gezien de kwaliteit van het werk zal dat vast lukken. Er moest wel even worden gepiekerd over de weergave van de auteursnaam. De afkorting Drs. is in het Duits niet bruikbaar want die wordt gelezen als Drucksache (drukwerk). Er bestaat een academische titel ‘Doktorand’, maar dat woord betekent promovendus – en dat is niet hetzelfde als doctorandus. Golusda heeft daarom wijselijk besloten de term noch af te korten, noch te vertalen. Heinz Polzer heet in het Duits dus ‘Doctorandus P’.
Het is een zeldzaam fenomeen: een Duitser die voortreffelijk Nederlands spreekt én affiniteit heeft met vormvaste poëzie, zowel ernstig als licht. Hoe is dat zo gekomen? Christian Golusda geeft op ons verzoek zelf het antwoord.
“Mijn band met Nederland ontstond in 1984, toen ik naar Amsterdam ging om mee te werken aan een tv-filmproject van beeldend kunstenaar Sebastian Holzhuber. Helaas ging het project om financiële redenen niet door. Maar ik vond de stad en de mensen en hun taal leuk, volgde taalcursussen aan het Goethe-Institut en bleef tot eind 1985 als freelancer. Jaren later had ik een lat-relatie met de helaas enkele jaren geleden overleden docent en fotograaf Alfredo de Laat uit Nijmegen, en we hadden een klein appartement in Amsterdam. Via hem leerde ik, die altijd al een zwak had voor satirische liedjes en teksten (in Duitsland o.a. Tucholski, Ringelnatz, Gernhardt, Kreissler) ook de liedjes van Drs. P kennen. Ik had me al eerder vermaakt met de kindergedichten van Annie M.G. Schmidt en er een aantal van vertaald. Tevoren had ik ook al eigen gedichtjes geschreven,verzameld in o.a. ‘Doktor Krittels Kinderkram’. In 2015 won ik de eerste prijs bij het jaarlijkse evenement ‘Nederland vertaalt’ met de vertaling van ‘De Dapperstraat’ van J.C. Bloem, wat me ertoe bracht om meer poëzie uit het Nederlands te lezen en te vertalen, waaronder ook Drs. P. Momenteel werk ik samen met Gerd Busse (vertaler van Voskuils Het Bureau) aan een verzameling gedichten van Vasalis. Ik zou heel graag zien dat de vertalingen van Drs. P in Duitsland worden gepubliceerd, omdat ik denk dat zijn laconieke, soms zwarte humor ook in Duitsland goed zou aanslaan.”
Heinz Polzer was de zoon van een in Zwitserland gevestigde Oostenrijker. Hij beheerste zijn ‘vadertaal’ uitstekend en heeft ook wel Duitse verzen geschreven. Veel zijn dat er overigens niet: een paar (vertaalde) liedteksten, wat losse versjes en enkele tientallen ‘Wiener Balladen’. De Weense ballade is een lichtvoetige maar in de praktijk onbruikbare versvorm die terecht in de vergetelheid is geraakt. Des te verheugender dat er nu een flinke voorraad aansprekende P-verduitsingen klaarligt om een nieuw lezerspubliek te veroveren. Hieronder vindt u een handvol voorbeelden.
Ziet u het cijfer hier?
Dat stelt een datum voor –
Een in de maand
Januari. Vandaar
Dat ik als vakbekwaam
Tijdrekenkundige
Glimlachend uitroep:
‘Gelukkig Nieuwjaar!’
Sehn Sie die Nummer hier?
Das soll ein Datum sein –
Der allererste Tag
Vom Januar
Und als gestandene
Zeitrechnungskundige
Wünsch ich vergnügt:
‘Allseits frohes Neujahr!’
‘Allen verzamelen!
Grote vergadering
Wij moeten af
Van dat eeuwige boe!’
‘Weer een bewijs van zijn
Veehouderistische
Neiging tot nieuwlichterij’
Denkt de koe
‘Alle mal herkommen!
Große Versammlung hier!
Wir machen Schluss mit dem
Ewigen Muh!’
‘Wieder so’n Blödsinn von
Viehbauertypischen
Neuerungsneigungen’
Denkt sich die Kuh
‘Zeg, waarom kijken jullie zo verbeten?’
‘Verbeten, zegt u? Kom, u overdrijft
Wij zijn beheerst, en allerminst bezeten
Maar vragen ons – als u ’t precies moet weten –
Wel af, verdomme, waar het eten blijft’
‘Sagt mal, was guckt ihr so verbissen?’
‘Verbissen, wir? Wer das sagt, übertreibt
Beherrscht sind wir und allenfalls beflissen
Wir wollen einfach dringend wissen
Wo jetzt – verdammt noch mal – das Futter bleibt’
Die Luft ist voll von diesen Widerlingen
Das soll das Klima sein und nennt sich ‘Schnee’
Da schwindet jeder Spaß an Tanz und Singen
Jetzt hierzubleiben kann mich keiner zwingen
Mein Onkel wohnt in Afrika, ich geh!
NIKOLAUSLIED
Ihr werdet es nicht glauben
Doch Leute, es ist wahr
Es schwindet meine Lust, verglichen noch mit letztem Jahr
Ich kriege keine Luft mehr
Es strengt mich alles an
Was soll man auch erwarten von einem alten Mann
Knecht Ruprecht, der lacht fröhlich
Trabt munter vor mir her,
Ach nein, es ist das Pferd, das trabt… das brauch ich auch nicht mehr
Hier oben hoch im Norden
Ist alles kalt und kahl
Und ob die Kinder brav sind, ist mir doch piepegal
Wenn ich im Bischofsrockel
Durch meine Kirchen zockel
Da läuft das Leben wie zuvor
Doch kommt dann der November
Denk ich gleich an Dezember
Und ich bereit mich innerlich schon auf das Schlimmste vor
Und immer dies Theater
Die Show voll im Ornat
Sie rufen ‘Gockel’, was zum Teufel das zu bedeuten hat
Und immer die Grimassen
Und der Gesang so schrill
Und keiner, der begreift, dass ich nur meine Rente will
Sie warten alle hier
Schon wochenlang voll Gier
Nach Stollen und nach Stuten
Ach Kinder, lasst das Quengeln
Hört sofort auf zu drängeln
Ja ja, er kommt, der Nikolaus, mit seiner großen Ruten
Der Mond scheint durch die Bäume
Der liebe Gott, was ist mit dem
Na ja, der sitzt auf seiner Wolke da oben ganz bequem
Und ich, ich renn hier unten rum
Von Pontius zu Pilat
Da ist doch irgendetwas krumm an dem Gesellschaftsapparat
Doch muss ich ehrlich sagen
Die ist doch schön, diese Idee
Wenn man genauso populär wär’ wie Doctorandus P
[Voor de oorspronkelijke tekst zij verwezen naar de bloemlezing Tante Constance en Tante Mathilde (1e t/m 7e druk)]