Door Patrick van den Hanenberg
Foto: Bob Bronshoff
Waarom zelf iets nieuws verzinnen als er nog een scheepslading schitterend, vrijwel ongebruikt materiaal voor het grijpen ligt? Volgens dat principe is Erik van Muiswinkel te werk gegaan voor zijn tweede Drs. P-programma The Party. En geef hem eens ongelijk. Het taalminnende publiek kan hem dankbaar zijn.
Wat is het toch een genot, en een praktisch voordeel, om Drs. P’s Tante Constance en Tante Mathilde, het eerste deel uit de magische Pluche-reeks van Nijgh & Van Ditmar in de kast te hebben. Want als Erik van Muiswinkel – met hulp van pianist Guus van Marwijk (ook bespeler van accordeon, doedelzak en kazoo, door Drs. P tot gonzofoon omgedoopt, omdat hij die naam aparter vond) – het ‘Botanisch twistgesprek’ heeft gezongen (wat toch iets anders is dan het ‘kwinkeleren’ van Drs. P) wil je toch nog even rustig nalezen wat er allemaal in die tuin heeft gestaan, behalve ‘de tuinkabouter met een mandje op zijn rug’. En dat zijn vele tientallen planten, grassoorten en kruiden, waaronder dille, dreps, dolik, stijve ogentroost, huttentut, purperrode russola, tijmbloemdrakekop, kwispelgerst en wollige saffloer, om er slechts enkele te noemen. Op een enkel door Drs. P verzonnen stukje flora na, bestaan al die botanische producten werkelijk. Een absoluut godswonder dat Van Muiswinkel dat allemaal ongeschonden uit zijn mond weet te toveren. In een van de informatieve tussenverhaaltjes vertelt hij dat Leen Jongewaard, die nog maar net was aangeschoven bij Cabaret Lurelei (van Eric Herfst en Jasperina de Jong), waarvoor Drs. P dit lied had geschreven, iets te snel zijn vinger had opgestoken om dit botanisch epistel te zingen. Hij heeft daar behoorlijk veel spijt van gehad.
De teksten van Drs. P zitten bijna altijd buitengewoon ingenieus in elkaar, met vernuftige rijmschema’s, bijzondere woorden en vele coupletten. Geen wonder dat Drs. P, als hij zelf achter de piano zat, de teksten voor zijn neus had, en zelfs dan vergiste hij zich nog weleens. Maar dat maakte de optredens van Drs. P zo charmant. Ongelooflijk knap dus, dat Erik van Muiswinkel het allemaal uit zijn blote hoofd doet. De enige liedtekst die hij voorleest is een na de dood van Heinz Polzer opgedoken alternatieve tekst van ‘Dodenrit’. Daarin wordt de smulpartij dit keer vanuit het perspectief van de wolven bekeken.
Ook het fragment uit Allerlei Ontucht, het erotische familierelaas in Jip en Janneke-taal, moest natuurlijk voorgelezen worden als ware het een vriendelijk kinderboek. Toen het boek uit 1971 vijftig jaar later opnieuw werd uitgebracht, plaatste de Stichting Free a Girl een aantal berichten op Instagram, waarin schande werd gesproken van dit, in hun ogen, perverse boek over pedofilie en incest, waarna er Kamervragen werden gesteld aan mediaminister Slob. Het protest leidde niet tot een verbod, dus de voorleessessie van Van Muiswinkel was volkomen legaal.
In zijn eerste Drs. P-hommage, Buigt allen mee voor Drs. P, beperkte Van Muiswinkel zich grotendeels tot de P-hits, zoals ‘Veerpont’, ‘Dodenrit’ en ‘De commensaal’ – allemaal puike liedjes over dood en verderf, de specialiteit van Drs. P. Voor The Party is Van Muiswinkel in de schatkist met minder bekende meesterwerken gedoken, die hij op buitengewoon geestige wijze aan elkaar praat. Die zitten dus niet in het collectief geheugen en daardoor is de moeilijkheidsgraad voor de uitvoerend artiest behoorlijk opgeschroefd. En zelfs tot krankzinnige hoogte in het driedubbeldoorelkaargezongen ‘Een goed gesprek’, waarin twee mannen aan de deur een tijdschrift en een nieuwe crème willen verkopen aan een huisvrouw. Het origineel wordt gezongen door Drs. P, Jules de Corte en Jasperina de Jong, maar nu kakelden Van Muiswinkel en pianist Van Marwijk door elkaar, terwijl Jasperina de Jong op band werd vervangen door de vriendin van Van Marwijk. Een ongelooflijk lied, dat je eigenlijk drie keer moet beluisteren en je dan steeds moet concentreren op het verhaal van een van de drie vocalisten.
En zo is Drs. P, The Party een aaneenschakeling van knappe, leuke, verbazingwekkende, wrede liederen van Drs. P met Erik van Muiswinkel als de begeesterde vertolker en verteller. Er liggen ongetwijfeld nog veel meer minder bekende of zelfs onbekende pareltjes in de schatkist van de in 2015 overleden Zwitsers-Nederlandse taalgrootmeester. Misschien kan ooit nog een keer Middelpracht en Eeuwse Praal worden opgevoerd, een muziektheatervoorstelling uit 1974, die Drs. P schreef voor theatergezelschap Arca uit Gent. Van Muiswinkel citeerde een coupletje over de beul:
Het is de beul met zijn vele overuren
Het is de beul met zijn karige pensioen
Die van ’t publiek veel gezever moet verduren
En bij de klant helemaal geen goed kan doen
Natuurlijk zijn er namen van tekstdichters die we in de hoogste klas van de light verse-school kunnen plaatsen, zoals Jeroen van Merwijk, Kees Torn, Jan Beuving, Ivo de Wijs en Katinka Polderman, maar er is toch werkelijk maar één Drs. P. De enige klassieker van de avond klonk aan het slot, zoals ook Drs. P zijn optredens steevast afsloot met ‘De zusters Karamazov’. Veel meezingmogelijkheden waren er niet op deze verrukkelijke avond, maar het was daarom wel fijn om de hele zaal te horen met ‘En de kanarie sprak: Tjiep tjiep tjiep tjiep’.
—
Dit artikel verscheen eerder in het digitale theatertijdschrift Scènes.
Voor data en locaties van Drs. P, the Party zie de speellijst.