Door Jaap Bakker Veel van de eenmalige en vaak kleinschalige optredens die Drs. P in zijn leven verzorgd heeft, werden opgeluisterd door een speciaal voor de gelegenheid geschreven lied of gedicht. Sommige van die doorgaans kort tevoren neergepende creaties verwierven...

Aflevering 10 – Dodenritderivaten Door Jaap Bakker Een meesterwerk laat sporen na in de geschiedenis. Het wordt uitgevoerd, besproken, geciteerd, vertaald en geparodieerd. Dat geldt zeker ook voor ‘Dodenrit’, in zijn oerversie een halve eeuw oud maar altijd nog...

Aflevering 9 – Opdrachten Door Jaap Bakker Productief als hij was, genoot Drs. P vaak meerdere malen per jaar la joie de se voir imprimé. Gefeliciteerd, alweer een nieuw boek! Gewoonlijk werd zo’n geesteskind feestelijk gepresenteerd en aan de genodigden geschonken of...

Aflevering 8 – Nieuwe vondsten Door Jaap Bakker Het leven van Drs. P is en wordt grondig bestudeerd, niet in de laatste plaats door zijn biograaf Michèl de Jong. Deze heeft zich intensief beziggehouden met Heinz Polzers tijd in Indonesië, waar hij werkte voor het...

Aflevering 7 – Spicht Door Jaap Bakker De geniale innovatie die Drs. P bewerkstelligde door de Amerikaanse double dactyl om te bouwen tot het ollekebolleke heeft geleid tot honderden, nee duizenden geslaagde puntdichten in dit stramien. Niet alleen van de hand van de...

Afl. 6 – Ballade

Door Jaap Bakker

‘Ballade’ is in zijn algemeenheid de benaming voor een langer verhalend of beschouwend gedicht. In licht letterland wordt de term gebruikt als verkorting van ‘rederijkersballade’, een versvorm die bestaat uit drie coupletten van acht regels en één van vier. Het rijmschema is ababbcbC (3x) + bcbC, waarbij C staat voor de refreinregel, die viermaal in identieke of bijna-identieke vorm voorkomt.
Drs. P heeft veel rederijkersballaden geschreven en hield daarbij ijzerenheinzig vast aan een voorschrift uit de Angelsaksische versleer, namelijk: rijk rijm is verboden. Als de balladedichter eenmaal het rijmwoord ‘zon’ heeft gebruikt, mogen rijmen als ‘gazon’, ‘verzon’ en ‘horizon’ niet meer meedoen. Het fabriceren van een ballade vergt een hoop gepuzzel omdat er zo véél rijmen nodig zijn: 6 met rijmklank a, 14 met b en 5 met c. Drs. P zou Drs. P niet zijn als hij niet had geprobeerd de lat voor zichzelf nog hoger te leggen, bijvoorbeeld door een ballade double te wrochten, met 6×8 + 4 regels, of een ballade birime met twee in plaats van drie rijmklanken, of een ballade monorime met… u raadt het al.

Afl. 5 – Bijstand

Door Jaap Bakker

Een van de leuke dingen van levende talen is dat ze homoniemen bevatten: woorden met totaal verschillende betekenissen maar met dezelfde geschreven vorm. Denk aan het woord ‘veer’, dat we aantreffen in sterk uiteenlopende contexten zoals veerpont, veerkracht, veertien, struisveer, ongeveer.
Homonymie nodigt uit tot taalspel. Cryptogrammenmakers zijn er dol op, maar light verse-dichters laten zich er ook graag door inspireren. Drs. P heeft een virtuoos staaltje laten zien in een versvorm die hij bijstand heeft gedoopt.

Door Jaap Bakker Vooraf In de vorige editie van deze website liet ik u onderstaand muurgedicht zien, aangetroffen in het Kohnstammhuis, een locatie van de Hogeschool van Amsterdam. Ik beklaagde me over de overschrijffouten in de tekst en nodigde de lezers uit die te...